```
Tin khoa học
Kháng sinh trong chăn nuôi: Công cụ khoa học thiết yếu khi dùng đúng cách
Kháng sinh không phải là điều cần bài trừ trong chăn nuôi. Đây là công cụ khoa học quan trọng để điều trị bệnh do vi khuẩn, bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi và giảm thiệt hại cho trang trại. Vấn đề không nằm ở bản thân kháng sinh, mà nằm ở cách sử dụng có đúng và có trách nhiệm hay không.
Nguyên tắc 1
Không bài trừ kháng sinh
Khi vật nuôi mắc bệnh do vi khuẩn, điều trị đúng lúc là cần thiết để bảo vệ sức khỏe đàn.
Nguyên tắc 2
Không lạm dụng kháng sinh
Dùng theo cảm tính, dùng phòng hờ đại trà hoặc dùng sai bệnh đều làm giảm hiệu quả điều trị.
Nguyên tắc 3
Dùng có trách nhiệm
Đúng bệnh, đúng thuốc, đúng liều, đúng thời gian và tuân thủ thời gian ngưng thuốc.
Scientific perspective
Kháng sinh là công cụ điều trị, không phải giải pháp dùng theo cảm tính
Trong chăn nuôi hiện đại, kháng sinh là một trong những công cụ quan trọng giúp bác sĩ thú y, kỹ thuật trại và người chăn nuôi kiểm soát các bệnh do vi khuẩn. Khi vật nuôi bị nhiễm khuẩn, điều trị kịp thời và đúng cách có thể giúp giảm tỷ lệ chết, giảm lây lan trong đàn, hạn chế thiệt hại kinh tế và hỗ trợ phục hồi sức khỏe vật nuôi.
Bắt đầu từ chẩn đoán và quan sát thực tế
Không phải mọi biểu hiện bệnh đều cần kháng sinh. Trước khi dùng thuốc, cần đánh giá biểu hiện đàn, môi trường, thức ăn, nước uống, lịch vaccine, lịch sử dùng thuốc và khả năng bệnh có liên quan đến vi khuẩn hay không.
Vấn đề không phải là kháng sinh, mà là cách sử dụng kháng sinh
Cực đoan 1: né tránh hoàn toàn
Khi vật nuôi bị bệnh do vi khuẩn, việc không điều trị đúng lúc có thể làm bệnh nặng hơn, tăng lây lan và gây thiệt hại lớn hơn cho trang trại. Kháng sinh phù hợp vẫn là công cụ cần thiết trong điều trị thú y.
Cực đoan 2: dùng cho nhanh
Cứ có dấu hiệu bệnh là dùng kháng sinh, dùng sai thuốc hoặc dùng phòng hờ đại trà đều không phù hợp. Dùng sai có thể làm giảm hiệu quả điều trị, tăng chi phí và tăng nguy cơ kháng kháng sinh.
Sản phẩm đúng cần đi cùng hướng dẫn đúng
Mỗi loại kháng sinh có phổ tác dụng, chỉ định và cách dùng khác nhau. Việc lựa chọn sản phẩm cần dựa trên tình trạng đàn, hướng dẫn trên nhãn và khuyến nghị của bác sĩ thú y hoặc cán bộ kỹ thuật. Kháng sinh chỉ thật sự phát huy giá trị khi được dùng như một quyết định kỹ thuật, không phải một phản ứng cảm tính.
Sáu nguyên tắc sử dụng kháng sinh có trách nhiệm
1
Đúng bệnh
Không phải mọi vấn đề đều do vi khuẩn. Cần đánh giá nguyên nhân trước khi quyết định dùng kháng sinh.
2
Đúng thuốc
Mỗi kháng sinh có chỉ định và phổ tác dụng riêng. Cần chọn thuốc theo hướng dẫn chuyên môn.
3
Đúng liều
Dùng thấp hơn hoặc cao hơn hướng dẫn đều không phù hợp. Cần tuân thủ nhãn và khuyến nghị kỹ thuật.
4
Đúng thời gian
Không tự ý ngưng quá sớm hoặc kéo dài không cần thiết. Cần theo đúng hướng dẫn sử dụng.
5
Đúng thời gian ngưng thuốc
Đây là mắt xích quan trọng để kiểm soát tồn dư và bảo vệ an toàn thực phẩm.
6
Có ghi chép và theo dõi
Ghi lại ngày dùng thuốc, tên sản phẩm, nhóm vật nuôi, thời gian ngưng thuốc và kết quả sau điều trị.
Ghi chép giúp dùng thuốc có kiểm soát
Trang trại nên ghi lại ngày dùng thuốc, liều dùng, nhóm vật nuôi, người thực hiện, thời gian ngưng thuốc và kết quả theo dõi sau điều trị.
Thời gian ngưng thuốc bảo vệ người tiêu dùng
Tuân thủ thời gian ngưng thuốc trước khi xuất bán, lấy sữa, trứng hoặc khai thác sản phẩm là trách nhiệm quan trọng trong chuỗi thực phẩm an toàn.
Kháng sinh không thay thế được an toàn sinh học và quản lý trại
Một sai lầm phổ biến là xem kháng sinh như giải pháp chính cho mọi vấn đề sức khỏe đàn. Trên thực tế, nếu môi trường nuôi kém, mật độ cao, thông thoáng không tốt, nước uống bẩn, vệ sinh chuồng trại chưa đạt, dinh dưỡng thiếu cân đối hoặc quy trình vaccine không phù hợp, bệnh vẫn có thể lặp lại dù đã dùng thuốc.
Kháng sinh có thể hỗ trợ điều trị khi bệnh xảy ra, nhưng không thể thay thế an toàn sinh học, vaccine, dinh dưỡng, quản lý môi trường và theo dõi sức khỏe đàn. Trang trại hiện đại cần chuyển từ tư duy “có bệnh thì dùng thuốc” sang tư duy “quản lý rủi ro bệnh”.
Góc nhìn SaigonVet: Kháng sinh không nên được nhìn như sản phẩm để dùng càng nhiều càng tốt. Kháng sinh cần được nhìn như một công cụ điều trị có giá trị, cần dùng đúng lúc, đúng cách và trong một chiến lược quản lý sức khỏe đàn tổng thể.
Không bài trừ kháng sinh. Không lạm dụng kháng sinh. Hãy dùng đúng và có trách nhiệm.
Kháng sinh là thành tựu quan trọng của khoa học và vẫn giữ vai trò thiết yếu trong chăn nuôi. Dùng đúng giúp bảo vệ vật nuôi, người chăn nuôi, người tiêu dùng và cả hiệu quả điều trị trong tương lai. Dùng sai không chỉ làm giảm hiệu quả sản phẩm, mà còn làm tăng rủi ro cho toàn bộ chuỗi chăn nuôi.
```